سنگ سمباده گونه‌اى سنگ سيليس است كه از تراكم پوسته‌هاى آلگهاى سيليسى موسوم به دياتومه فرانسوى diatome ، مخلوط با پوسته‌هاى سيليسى ، تك سلوليهاى سيليسى موسوم به شعاعيان به‌وجود آمده و از آن جهت صيقل دادن استفاده مىكنند سنگ تريپولى . « 1 » روايت از جابر بن حيّان و توضيح : سنباده : آلومينى است به رنگهاى خاكسترى سرخ يا سياه و بسيار سخت كه براى صيقلى كردن و جلاء بخشيدن فلزات به كار مىرود . « 2 » سنبادج : بضم اول و سكون نون و فتح باى موحده و الف و فتح و دال مهمله و جيم معرب سنباده فارسى است و سميد نيز گويند و آن را حجر الماء و به هندى كرند مىگويند و از آن مسن مىسازند و آن سنگ مصنوعى است كه شمشير و كارد بر آن تيز كنند و نگينه‌ها بر آن حك نمايند . سنبادج سنگ معروف به حجر السيموس است و معنى اين محدد بصر است و گاهى حجر الماء مىنامند و آن سنگى است نرم و گويا كه ريگ مجتمع منجمد است و خشن و معدن آن در جزائر چين است و گاهى از بلاد ديگر مىآيد و در ملك هند از مناطق كوهستانى شمالى به دست مىآورند و چهار قسم است : يكى سفيد رنگ شبيه به رنگ شير و اين را به هندى دود مىنامند . و دوم سياه رنگ ، شبيه به رنگ روغن چراغ و اين را به هندى تيليه مىگويند . و سوم شبيه به رنگ عدس و اين را به هندى مسوريه خوانند و گويند : اين بهتر از همه است . و چهارم شبيه به رنگ گل سرخ و آن را گلابى نامند و هر چند سرخ‌تر و صلب‌تر باشد ، بهتر است . و گويند : سرد در دوم و خشك در سوم ، گويند : سرد و خشك در دوم و بعضى در چهارم گفته‌اند . در آن جلاى سيار است و لهذا نقاشان و حكاكان در جلاى نگينه‌ها و غيره از آن استفاده مىكنند آن جلاى تمامى سنگهاست و در

--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1934 . ( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 1925 ؛ قرابادين كبير ، ص 253 صيدنه ، ج 2 ، ص 892 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 40 .